Pomoc społeczna


Pomoc społeczna i zasady jej udzielania
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje:
1. osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2. cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
a. na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d lub w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;
b. w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany - w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego;
3. mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkom ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

I. Pomoc społeczna polega w szczególności na:
- przyznawaniu i wypłacaniu świadczeń;
- pracy socjalnej;
- prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej;
- analizie i ocenie zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej;
- realizacji zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych;
- rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb.

Główne cele pomocy społecznej:
- wsparcie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, doprowadzenie - w miarę możliwości - do ich życiowego usamodzielniania i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka;
- zapewnienie dochodu na poziomie interwencji socjalnej - dla osób, które nie posiadają dochodu lub posiadają niski dochód, w wieku poprodukcyjnym i osobom niepełnosprawnym;
- zapewnienie dochodu do wysokości poziomu interwencji socjalnej osobom i rodzinom o niskich dochodach, które wymagają okresowego wsparcia;
- zapewnienie profesjonalnej pomocy rodzinom dotkniętym skutkami patologii społecznej, w tym przemocą w rodzinie;
- integracja ze środowiskiem osób wykluczonych społecznie;
- stworzenie sieci usług socjalnych adekwatnych do potrzeb w tym zakresie.
Pomoc społeczna od dnia 1 maja 2004 r. funkcjonuje na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.).

II. Zasady udzielania pomocy społecznej
1. Świadczenia pomocy społecznej udzielane są na wniosek:
- osoby zainteresowanej;
- jej przedstawiciela ustawowego;
- innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.
Pomoc społeczna może być także udzielana z urzędu.
2. Wniosek należy złożyć w siedzibie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ul. Torowa 14A

III. Powody uzasadniające przyznawanie świadczeń
Pomocy społecznej udziela się z powodu(art. 7 ustawy o pomocy społecznej):
1. ubóstwa;
2. sieroctwa;
3. bezdomności;
4. bezrobocia;
5. niepełnosprawności;
6. długotrwałej lub ciężkiej choroby;
7. przemocy w rodzinie;
8. potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
9. bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
10. trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy bądź ochronę uzupełniającą;
11. trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
12. alkoholizmu lub narkomanii;
13. zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
14. klęski żywiołowej lub ekologicznej.

IV. Prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje:
- osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł (jest to tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej);
- osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł (jest to tzw. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie);
- rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tzw. kryterium dochodowe rodziny).
- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów uzasadniających przyznanie świadczeń - podanych wyżej (art. 7 ustawy o pomocy społecznej).
Kryterium dochodowe rodziny ustala się mnożąc kwotę 514 zł przez liczbę osób w rodzinie (np. kryterium na rodzinę 3-osobową wynosi 1542 zł).
W systemie pomocy społecznej przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
- składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego wynosi 288 zł.
Przy ustalaniu prawa do zasiłków stałego i okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka oraz pełnoletnich wychowanków rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów oraz świadczeń na pokrycie kosztów ich utrzymania i dodatków przyznanych na podstawie przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Osobie odbywającej karę pozbawienia wolności, z wyjątkiem osób odbywających karę w systemie dozoru elektronicznego, nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń.
W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

V. Świadczenia pieniężne
Zasiłek stały
Jest to świadczenie obligatoryjne (obowiązkowe) przysługujące na podstawie art. 37 ustawy o pomocy społecznej osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnym do pracy, spełniającym kryterium dochodowe (dochód osoby samotnie gospodarującej musi być niższy od kwoty 634 zł, zaś w przypadku rodziny - dochód własny osoby ubiegającej się o zasiłek stały oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kwoty 514 zł).
Zasiłek stały ustala się w wysokości:
1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (634 zł) a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie;
2. w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (514 zł) a dochodem na osobę w rodzinie.
Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie.

Zasiłek okresowy
Świadczenie przysługuje na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej osobom i rodzinom o dochodzie niższym od kryterium ustawowego, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.
Zasiłek okresowy ustala się:
1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.
2. w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi:
1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;
2. w przypadku rodziny - 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny.
Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł.
Okres, na jaki przyznane zostanie to świadczenie, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Zasiłek celowy
Jest świadczeniem uznaniowym, przyznawanym na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

Zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego
Jest to świadczenie uznaniowe przyznawane na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. W takim przypadku, zasiłek może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Zasiłek celowy na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną
Jest to świadczenie uznaniowe przyznawane na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. W takim przypadku, zasiłek może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności z Programu Rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
Wieloletni program wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 przyjęty został Uchwałą Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. Celem tego Programu jest ograniczenie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży z rodzin o niskich dochodach lub znajdujących się w trudnej sytuacji oraz osób dorosłych, w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub osób niepełnosprawnych. Formy udzielanej pomocy stanowią: posiłek, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności świadczenia rzeczowe.
Zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w ramach Programu może być przyznany osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej, których dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego (art. 8 ustawy o pomocy społecznej - kryterium to wynosi odpowiednio: dla osoby samotnie gospodarującej - 951 zł, na osobę w rodzinie - 771 zł).

Specjalny zasiłek celowy
Jest świadczeniem uznaniowym przyznawanym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium ustawowe - w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny (zasiłek nie podlega zwrotowi - art. 41 ustawy o pomocy społecznej).

Zasiłek celowy na zasadach zwrotu
Świadczenie to może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ale pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 ustawy o pomocy społecznej).

VI. Świadczenia niepieniężne
Praca socjalna
- Praca socjalna świadczona jest na rzecz poprawy funkcjonowania osób i rodzin w ich środowisku społecznym;
- Praca socjalna prowadzona jest z osobami, rodzinami w celu rozwinięcia lub wzmocnienia ich aktywności i samodzielności życiowej, a ze społecznością lokalną w celu zapewnienia współpracy i koordynacji działań instytucji i organizacji istotnych dla zaspokajania potrzeb członków społeczności.
Praca socjalna świadczona jest osobom i rodzinom bez względu na dochód.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne
- Opłacanie składki zdrowotnej następuje za osoby, które nie posiadają ubezpieczenia z innego tytułu, a są uprawnione do zasiłku stałego z pomocy społecznej oraz m.in. objęte kontraktem socjalnym, indywidualnym programem zatrudnienia socjalnego;
- Opłacanie składki na ubezpieczenie społeczne następuje za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny (dotyczy osoby niepodlegającej obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego i rentowego).

Sprawienie pogrzebu
Sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym, odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego.

Poradnictwo specjalistyczne
Poradnictwo specjalistyczne, w szczególności prawne, psychologiczne i rodzinne, jest świadczone osobom i rodzinom, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na dochód.

Interwencja kryzysowa
Pomoc przysługuje osobom i rodzinom bez względu na posiadany dochód. Interwencja kryzysowa stanowi zespół działań podejmowanych na rzecz osób i rodzin będących w stanie kryzysu. Celem interwencji kryzysowej jest przywrócenie równowagi psychicznej i umiejętności samodzielnego zadbania o siebie. Interwencja kryzysowa realizowana jest przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie realizujące zadania ośrodka interwencji kryzysowej mieszczące się w Białymstoku przy ul. Słonimskiej 15/1.

Formy pomocy:
* poradnictwo specjalistyczne (porady prawników i konsultanta w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie) w siedzibie Centrum
* schronienie w sytuacjach kryzysowych w mieszkaniach chronionych w Krasnem
* praca socjalna prowadzona wg zgłaszanych potrzeb

Schronienie
Udzielenie pomocy jest realizowane poprzez zapewnienie schronienia w domu dla bezdomnych, schronisku, noclegowni i ogrzewalni.

Pomoc w postaci jednego gorącego posiłku
Dzieci i młodzież mogą spożywać obiady opłacane przez MGOPS w Czarnej Białostockiej w przedszkolach i szkołach. Pomoc w formie posiłku realizowana jest głównie w ramach programu ,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020.

Usługi opiekuńcze
Jedną z niepieniężnych form pomocy są usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania.
Pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Pomoc w tej formie może być także przyznana osobie, w przypadku gdy opieki nie może zapewnić rodzina. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Odpłatność za usługi opiekuńcze ustalana jest w zależności od dochodu świadczeniobiorcy, zgodnie z Uchwałą Nr IV/28/11 Rady Miejskiej w Czarnej Białostockiej z dnia 17 lutego 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania.

Mieszkanie chronione
Jest formą pomocy społecznej zapewniającą warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku i w integracji ze społecznością lokalną.

Pobyt i usługi w domu pomocy społecznej
Do domów pomocy społecznej kierowane są osoby wymagające całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogące samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Niezbędne jest przedstawienie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego konieczność umieszczenia w domu, a w przypadku osób zaburzonych psychicznie lub upośledzonych umysłowo zaświadczenia psychologa i lekarza psychiatry oraz podpisanie oświadczenia.

Potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych daje prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej osobom innym niż ubezpieczone posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. W stosunku do tych osób dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest decyzja wydana przez Dyrektora MOPR. Decyzję wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym występuje osoba Zainteresowana, a w sytuacjach nagłych - zakład opieki zdrowotnej udzielający świadczeń zdrowotnych. Postępowanie w sprawie ww. świadczeń może być wszczęte również z urzędu lub na wniosek właściwego NFZ.

Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014-2020 (PO PŻ)
Program PO PŻ (FEAD) jest krajowym programem operacyjnym współfinansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Najbardziej Potrzebującym. Celem Programu FEAD jest ograniczanie ubóstwa poprzez zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego osób najbardziej potrzebujących i realizacja działań na rzecz włączenia społecznego. Pomoc w ramach PO PŻ (FEAD) kierowana jest do tych osób i rodzin, które z powodu niskich dochodów nie mogą zapewnić sobie bądź rodzinie odpowiednich produktów żywnościowych.
Z Programu mogą korzystać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji (określonej przesłankami z art. 7 ustawy o pomocy społecznej oraz poziomem dochodów, które nie mogą przekroczyć odpowiednio: w przypadku osoby samotnie gospodarującej kwoty 1268,00 zł, w przypadku rodziny - kwoty 1028,00 zł na osobę w rodzinie).
Pomoc mogą uzyskać osoby i rodziny skierowane przez ośrodek pomocy społecznej. MGOPS w Czarnej Białostockiej współpracuje z podmiotami realizującymi (w ramach Program FEAD) dystrybucję żywności w Białymstoku.
W celu uzyskania skierowania do otrzymania pomocy żywnościowej wydawanej przez organizacje partnerskie należy zgłosić się do pracownika socjalnego Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czarnej Białostockiej.